19 mei 1944

Op 19 mei 1944 werden 245 Sinti en Roma vanuit kamp Westerbork naar het vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau gedeporteerd. Één van hen was Settela Steinbach, wereldberoemd door de foto die er die dag van haar in de wagonopening in Westerbork werd gemaakt. Settela werd geboren in 1934 in Borne. Tijdens de Tweede Wereldoorlog woonde ze met haar negen broertjes en zusjes op een woonwagenkamp bij Eindhoven. Op 16 mei 1944 kwam Settela terecht in kamp Westerbork, in barak 69. Drie dagen later werd ze op transport gesteld.

Dit transport werd door kampgevangene Rudolf Breslauer op de film vastgelegd, ook het moment kort voordat de deur van een van de wagons werd gesloten. Een vrouw die in dezelfde wagon als Settela zat, vertelt over dit moment van ‘het meisje tussen de wagondeuren’. ‘Ik heb met dat meisje in de wagon gezeten. Ik zat plat op de grond achter haar en zij stond daar vooraan bij die deur. Haar moeder riep nog dat ze daar weg moest gaan. Want wij hoorden dat er buiten grendels op de deuren gingen. ‘Ga nou weg daar’, riep die moeder, ‘anders komt je kop daar straks tussen!’ Ik geloof dat ze naar een hond keek, die buiten de trein liep. Haar moeder heeft haar op het laatst weggetrokken bij die deur.’

Op 22 mei 1944 kwamen de gedeporteerde Sinti en Roma in Auschwitz-Birkenau aan. Ze werden ondergebracht in een speciaal ‘Zigeunerlager’, een gedeelte van Birkenau waarin in die periode ruim 22.000 Sinti en Roma gevangen zaten. Eind juli 1944 werd het ‘Zigeunerlager’ ontruimd. De Sinti en Roma die nog konden werken, werden overgebracht naar andere kampen. De achterblijvers werden vermoord.

Van de 245 uit kamp Westerbork weggevoerde Sinti en Roma overleefden slechts 30 de oorlog.

Settela Steinbach werd op 3 augustus 1944 in de gaskamers van Auschwitz-Birkenau om het leven gebracht.