Barak 56


Barak 56 in 2014.

In het voorjaar van 1942, toen de Duitse bezetter besloten had van vluchtelingenkamp Westerbork een doorgangskamp voor Joden te maken, werd het kamp uitgebreid met 24 grote barakken, waaronder barak 56. Ze werden prefab aangeleverd. Op de gemetselde fundering werd een houten vloer aangebracht en aan een aantal palen werd de dakconstructie vastgemaakt. De dubbelwandige muren waren van dennen- of vurenhout en werden gevuld met glaswol. Aan de voorzijde van de barak, die uitkwam op de hoofdweg, werd met witte verf het nummer van de barak aangegeven.

Barak 56 heeft vele functies gehad. In het begin was het een woonbarak, vooral voor mensen die slechts kort in het kamp verbleven. In september 1943 werd deze barak een industriebarak, waar door strafgevangenen bijvoorbeeld batterijen moesten worden gesloopt. Toen het laatste transport op 13 september 1944 vertrokken was, werd de barak een opslagplaats voor geroofde goederen, met name radio’s.


Barakken 55 tot en met 58.

Na de bevrijding was kamp Westerbork bijna drie jaar lang een interneringskamp voor NSB’ers en SS’ers. Ook zij moesten in de sloperij aan de slag, die opnieuw in barak 56 was gevestigd.

Na het vertrek van de NSB-ers en SS-ers werd kamp Westerbork een woonoord, eerst voor Indische Nederlanders en vanaf 1951 voor Molukkers. Ook barak 56 werd weer een woonbarak, nu intern verbouwd tot kleine appartementen en aangevuld met twee gebouwtjes, die dienst deden als keuken. De barakken kwamen leeg te staan, toen de Molukkers vanaf begin jaren zestig uit het kamp vertrokken. Sommige barakken werden gesloopt, andere werden verkocht aan boeren.

Na bijna een halve eeuw als landbouwschuur dienst te hebben gedaan in het Gelderse Zelhem, is de barak die nu wordt teruggeplaatst, in 2010 door de eigenaar aan het Herinneringscentrum Kamp Westerbork geschonken. Bij de herbouw destijds in Zelhem is niet de gehele barak gebruikt en zijn oorspronkelijke maten aangepast aan het nieuwe gebruik. De demontage leverde dan ook geen complete barak op maar barakdelen.


Barak 56 in Zelhem.

De plaatsing ervan, met nieuwe constructie en fundamenten, is een proef. Op deze manier moet duidelijk worden hoe barakdelen een goede plek kunnen krijgen op de historische plek van kamp Westerbork.