In Zeem Verbeeld

De expositie In Zeem Verbeeld van Barbara de Reus-Kamma is nu te zien in het museum van Herinneringscentrum Kamp Westerbork. De kunstenares groeit op in Nieuw-Guinea. Tijdens de Japanse bezetting, komt ze in een Jappenkamp. De expositie is juist deze maand te zien vanwege de Nationale Indië Herdenking die elk jaar in augustus plaatsvindt.

Op 15 augustus 1945 capituleerde Japan en daarmee kwam er een officieel einde aan de Tweede Wereldoorlog voor Nederland. Elk jaar staat Nederland hier in die maand bij stil en worden de slachtoffers van de Japanse bezetting herdacht.

Concentratiekampen
Barbara de Reus-Kamma (1933-2014) brengt haar kinderjaren door in Sorong, in het noordwesten van het eiland Nieuw-Guinea. Ze groeit op in een gezin van vijf kinderen. In december 1941 wordt Sorong gebombardeerd door de Japanners. Het gezin Kamma vlucht, maar wordt gearresteerd en komt in verschillende kampen terecht. Pas na de Japanse capitulatie op 15 augustus 1945 worden Barbara en haar familie geëvacueerd en in 1946 gerepatrieerd naar Nederland.

Verwerkingskunst
Na de oorlog wordt Barbara eerst verpleegster, later wordt ze kunstenares en expressiedocent. Door aanhoudende lichamelijke en psychische klachten, gaat ze in therapie en legt ze zich toe op verwerkingskunst. Ze gebruikt hierbij onder meer zeem, metaal en kristallen. Ze zei hier zelf over: ‘Op een dag vond ik een vodje. Het was oud zeemleer, vol gaten. Ik trok het uit elkaar en dacht toen: Kijk, dat ben ik; zo voel ik mij. Maar hoe langer ik keek, hoe meer beelden ik in deze vlekken en gaten zag. Het waren mijn verdrongen herinneringen, herinneringen aan de oorlog. Een heel oud gevoel, een heel oud verdriet. De lappen lieten mij zien hoe die eruitzagen. Ik had het maar uit te scheuren en op te plakken. Toen zag je mijn verhaal in beelden.’

Haar jeugd in de kampen speelt een centrale rol in haar werk. Barbara de Reus-Kamma: ‘Ik hoop niet dat de bezoeker het idee krijgt dat het alleen om griezelig therapiewerk gaat. Ik hoop met mijn werk een bemoediging te zijn voor mensen die zelf en met hun eigen middelen uit hun depressies willen proberen te komen. Door de verschrikkingen af te beelden en daarmee buiten je zelf te plaatsen, kun je er objectief naar kijken en ze verwerken.’

Broer en zus
Corrie en Harry Kamma zijn de broer en zus van de kunstenares. Op zondag 26 augustus houden zij de maandelijkse ooggetuigenlezing in Herinneringscentrum Kamp Westerbork. Tijdens deze lezing vertellen zij over hun tijd in Nederlands-Indië en de kampen. De toegang voor de ooggetuigenlezing is bij de entree voor het museum inbegrepen.