Op woensdag 24 juni 2026 bracht minister-president Rob Jetten een bezoek aan voormalig kamp Westerbork. Het bezoek stond in het teken van de drie uitdagingen van kamp Westerbork: verhalen doorvertellen aan nieuwe generaties, het gebied van Kamp Westerbork en de ‘andere grote geschiedenis’ van deze plek, namelijk het Molukse woonoord Schattenberg.
Op het kampterrein
Bij de wagon, in het midden van het voormalige kampterrein, werd samen met 85 leerlingen atheneum/gymnasium 3 van het Stedelijk Lyceum uit Enschede een kort herdenkingsmoment gehouden. Kampoverlevende Hans Peeper (1939) vertelde over de betekenis van deze plek. Hij zat als vierjarig jongetje gevangen in kamp Westerbork en overleefde Bergen-Belsen.
Tijdens de wandeling naar de voormalige commandantswoning schetste directeur Bertien Minco de geschiedenis van deze plek. Ze stond stil bij het huidige lege karakter van het terrein, waardoor het met name voor jongeren moeilijk is zich voor te stellen wat zich hier heeft afgespeeld. De minister-president maakte daarna een kort bezoek aan de commandantswoning.
"Het is zo belangrijk dat we de dialoog met elkaar blijven aangaan en ook begrip hebben voor de verschillen die er in onze samenleving zijn. Dat kan onder andere op een plek als kamp Westerbork."
In het museum
Kamp Westerbork staat aan de vooravond van een grote vernieuwing. In de nieuwe plannen wordt de volledige bewoningsgeschiedenis van het gebied zichtbaar gemaakt. Architect Francine Houben van Mecanoo ontwikkelde het concept, waarin het uitgestrekte terrein beter beleefbaar wordt gemaakt, het museum wordt vernieuwd en het voormalige spoortracé opnieuw betekenis krijgt. Directeur Bertien Minco gaf een korte presentatie over de plannen en de stand van zaken.
Daarna bracht minister-president Rob Jetten een bezoek aan de tentoonstelling 'Maria Austria was hier', waar de twee historische gebeurtenissen van deze plek - de Holocaust en gevolgen van dekolonisatie - samenkomen. In 2026 staat het Herinneringscentrum stil bij het feit dat het 75 jaar geleden is dat circa 13.000 Molukkers naar Nederland kwamen, waarvan ruim 3.000 in woonoord Schattenberg werden ondergebracht. Tijdens het bezoek ging de minister-president in gesprek met Mietji Hully, die in Schattenberg is geboren. Zij vertelde over haar ervaringen, de doorwerking van deze geschiedenis in het heden en het belang van het doorgeven van deze verhalen.
Bezoek aan Molukse graven
Afsluitend bracht de minister-president een bezoek aan de graven van Molukse KNIL-militairen, hun partners en jonggestorven kinderen. De gemeente Midden-Drenthe heeft deze graven de status van ‘eeuwig graf’ gegeven. Burgemeester Jan Zwiers lichtte hier toe hoe deze erkenning tot stand is gekomen en wat dit betekent voor de band tussen de gemeente en de Molukse gemeenschap.
Aansluitend vond een gesprek plaats met John Matahelumual (tweede generatie en voorzitter Molukse KNIL-graven Assen en Midden-Drenthe) over de betekenis van deze plek en het belang van erkenning door de overheid van de Molukse gemeenschap.
"De Holocaust en de Moluks-Nederlandse geschiedenis zijn twee verschillende verhalen, maar wel met de overeenkomst dat wij als Nederlandse staat twee groepen echt in de steek hebben gelaten. Het is van belang om beide geschiedenissen te vertellen.”
