Maria Austria was hier - In Schattenberg, voorheen kamp Westerbork
Dit jaar is het 75 jaar geleden dat zo'n 3.000 Molukkers, KNIL-militairen (Koninklijk Nederlands-Indisch Leger) en hun gezinnen in kamp Westerbork werden ondergebracht. Voor een tijdelijk verblijf, zo werd hen voorgehouden. De naam van het doorvoerkamp was veranderd in Woonoord Schattenberg.
Op 21 maart 1951 arriveerden de eerste Molukkers in Nederland, bij aankomst volgde voor alle militairen ontslag. Op 22 maart kwamen enkele honderden van hen aan in Schattenberg. In totaal kwamen ongeveer 13.000 Molukkers naar ons land. Van terugkeer naar de Molukken kwam het niet.
Maria Austria
In april 1952 bezocht de Joodse fotograaf Maria Austria (1915-1975) Schattenberg om het Molukse orkest te fotograferen. In de barakken waar nu Molukkers woonden, hadden haar zus, moeder en broer gevangen gezeten. Haar moeder, broer en zijn vrouw overleefden de oorlog niet.
Austria was in 1937 vanuit Wenen naar Amsterdam gevlucht. In 1942 dook ze onder: ‘Ze moeten me komen halen, vrijwillig ga ik nooit achter tralies of prikkeldraad.’ Vanuit het onderduikadres vervalste ze persoonsbewijzen en voerde koeriersdiensten uit. Vrijwel meteen na de bevrijding fotografeerde ze in Amsterdam de terugkeer van Joodse gevangenen uit Westerbork en de gevolgen van de hongerwinter.
Maria Austria in Schattenberg
In Schattenberg maakte Austria 31 foto’s. Behalve het orkest fotografeerde ze kinderen die dolgraag op de foto wilden. Op één van de foto’s zien we de eenjarige Otto (in het wit gekleed) en zijn broer Willem Wairata. Otto overleed op 8-jarige leeftijd in Schattenberg.
In Maria Austria was hier worden foto’s uit haar werk gepresenteerd: de Schattenbergfoto’s, foto’s uit de Tweede Wereldoorlog en zijn nasleep, en muziek- en theaterfoto’s.
Daarnaast vertellen projecties de geschiedenis van twee families: de Joodse familie Oestreicher met als hoofdpersoon Maria Austria, én de Molukse familie Wairata, met als hoofdpersoon Otto.
De tentoonstelling Maria Austria was hier - In Schattenberg, voorheen kamp Westerbork is vanaf 19 februari 2026 in Herinneringscentrum Kamp Westerbork te bekijken.
